Ս. ԱՒԵՏԱՐԱՆԸ ԵՒ ԱՒԵՏԱՐԱՆԻՉՆԵՐԸ

Աւետարան կը նշանակէ բարի լուր պարունակող խօսք, պատգամ։ Աւետարանել կը նշանակէ մարդոց օգտակար ըլլալու դիտաւորութեամբ բարի լուրը քարոզել, պատգամել, հաղորդել։ Աւետարանիչ կը նշանակէ բարի լուրը քարոզող, պատմող, հաղորդող։

Յիսուսի բոլոր աշակերտները աւետարանիչներ եղան, որովհետեւ իրենց Տիրոջ կատարած փրկագործութեան խորհուրդին բարի լուրը քարոզեցին աշխարհի բոլոր կողմերը։ Անոնք պատմեցին, հաղորդեցին հեթանոս ազգերուն, թէ Հայր Աստուած Իր միածին Որդին Յիսուս Քրիստոսը աշխարհ ղրկեց, մեղաւոր մարդիկը իրենց մեղքերէն սրբելու համար։ Յիսուս կամաւորապէս յանձն առաւ խաչի վրայ մահը։ Մարդոց մեղքերուն պատիժը Իր վրան կրեց, զոհուեցաւ, Իր արիւնը թափեց, այսինքն՝ Իր կեանքը մեզի համար փրկութիւն դարձաւ եւ Անոր միջոցով մեր մեղքերը թողութիւն ստացան Աստուծմէ։ Հայր Աստուած Իր միածին Որդին գերեզմանին մէջ չթողուց։ Յիսու՛ս երրորդ օրը յարութիւն առաւ, յաղթեց սատանային ու մահուան։

Աւետարանիչները յայտնեցին նաեւ, թէ Յիսուս խոստացած է յաւիտենական կեանք շնորհել բոլոր անոնց, որոնք կը հաւատան Իրեն ու կը մկրտուին Ամենասուրբ Երրորդութեան անունով, կը կատարեն Իր պատուէրները եւ կը ձգտին սրբութեամբ ապրելու։ Այս էր առաքեալներուն տուած, պատգամած բարի լուրը, որ կոչուեցաւ աւետարանի քարոզ։

Յիսուս Քրիստոսի Աւետարանը նախ քարոզուեցաւ բերանացի եւ քրիստոնեայ հաւատացեալներ բերնէ բերան սկսան աւանդել ու տարածել Յիսուս Քրիստոսի մասին իրենց լսած խօսեքերը, կատարած հրաշքներն ու գործերը։

Սակայն էական նկատուեցաւ, որ այդ բոլորը գրի առնուին ճշգրիտ ստուգութեամբ, որպէսզի քրիստոնեայ հաւատացեալներ առյաւէտ իրենց ձեռքին մէջ ունենան գրաւոր աւանդ մը Յիսուսի առաքելութեան, անոնց երկրաւոր կեանքի դրուագներուն եւ խօսքերուն մասին, որպէս լուսատու ճրագ եւ ուղեցոյց՝ գալիք սերունդներուն։

Առաքեալներէն Մատթէոս եւ Յովհաննէս, իսկ առաքելական աւանդին հետեւող երկու աչքառու քարոզիչներ Մարկոս եւ Ղուկաս, առանձնաբար ձեռնարկեցին գրի առնել Յիսուս Քրիստոսի առաքելութեան եւ կատարած փրկագործութեան աւետարանը առաջնորդուելով Աստուծոյ Սուրբ Հոգիէն։

Չորս Աւետարանիչներէն զատ, առաքեալներու կողմէ գրուած են նամակներ, որոնք ղրկուած են զանազան երկիրներու եւ քաղաքներու եկեղեցիներուն եւ հաւատացեալներուն անոնց խրատներ եւ ուղղութիւններ տալու համար, ինչպէս նաեւ «Գործք Առաքելոց» գիրքը, որ գրուած է Ղուկասին կողմէ։

Չորս աւետարաններն ու այդ բոլորին ամբողջութիւնը կոչուած է Նոր Կտակարան կամ Նոր Ուխտի Գիրքեր։

Հայ Առաքելական Եկեղեցիներու Մէջ։
Ս. Աւետարանի ընթերցումէն առաջ դպիրներ կ’երգեն, «Ալէլուիա, ալէլուիա» եւ օրուան յատուկ սաղմոսներէն ընտրուած համար մը եւ կամ շարական մը, որոնց կը յաջորդէ սարկաւագին հրահանգը՝ «Օրթի», որ կը նշանակէ՝ ուղիղ կեցէք, ոտքի կայնեցէք։ Մինչ ժողովուրդը կը կայնի, քահանան իր օրհնութիւնը կու տայ ըսելով, «Խաղաղութիւն ամենեցուն» (խաղաղութիւն ամէնուն)։ Դպիրները կը պատասխանեն, «Եւ ընդ հոգւոյդ քում» (եւ քու հոգիիդ հետ)։ Սարկաւագը նորէն կը ձայնէ, «Երկիւղածութեամբ լուարուք» (պատկառանքով մտիկ ըռէք)։ Աւետարանը ընթերցողը կը յայտնէ աւետարանիչին անունը եւ դպիրները կ’եղանակեն «Փառք քեզ Տէր Աստուած Մեր»։ Սարկաւագը դարձեալ կը ձայնէ, «Պռօսխումէ» (մտիկ ըրէք). իսկ դպիրներ ու ժողովուրդը կը պատասխանեն, «Ասէ Աստուած» (Աստուած կ’ըսէ), եւ յարգանքով կ’ունկնդրեն։
Ալէլուիա կը նշանակէ՝ զԱստուած օրհնեցէք, Տէրը փառաբանեցէք։

Աւետարանի ընթերցման ատեն կերոն բռնող երկու մոմակալ դպիրները կը խորհրդանշեն մեր Տիրոջ Յիսուս Քրիստոսի սպասարկող հըրեշտակները. իսկ մոմերուն բոցավառումը կը խորհրդանշէ Ս. Աւետարանի լոյսին ճառագայթումը։

ՀԱՅՐԱՊԵՏՆԵՐՈՒՆ ԽՕՍՔԵՐԸ ԱՒԵՏԱՐԱՆԻ ՄԱՍԻՆ

– Քրիստոսի ծննդեան պատգամներէն մէկն է մեզի՝ սիրել Աւետարանը, սիրել ոչ թէ իբրեւ խորհրդաւոր գիրք մը… այլ սիրել զայն իբրեւ աղբիւր ներշնչումի՝ կեանքը երջանկացնելու համար, եւ սիրել՝ կարդալով ու սերտելով զայն։
Տարակոյս չկայ, որ եթէ Մարդիկ Աւետարանը սիրէին իբրեւ կանոնագիրք իրենց կեանքին, պատերազմները պիտի չխանգարէին այն խաղաղութիւնը, որ ծննդեան գիշերը երգուեցաւ հրեշտակային մեղեդիներով (Բաբգէն Աթոռակից Կաթողիկոս):

– Ս. Գիրքը պէ՛տք է պահել իր արժանի բարձրութեան վրայ ամէն տեղ եւ ամէն ժամանակ։ Այն վճռական դերը եւ այ ն բարերար ազդեցութիւնը, զորս ան ունեցաւ անցեալին մեր ժողովուդրի կեանքին մէջ, անհըրաժեշտ է որ ունենայ ներկայիս եւս։ Սփիւռքահայ մեր կեանքի այժմու պայմաններուն մէջ, ուր այնքան այլասերող ուժեր կը ներգործեն եւ խորթ ձայներ կը լսուին, որքա՜ն կարեւոր է Աստուծոյ խօսքին մաքրողական շեշտը եւ անոր կենսատու զօրութիւնը։ Հազար ու մէկ գիրք կարելի է ունենալ.- եւ հարկ է ունենալ.- բայց «Գիրքերուն Գիրքը»՝ Աստուածաշունչ Մատեանը պէտք է ըլլայ առաջին գիրքը հայ ընտանիքներէն ներս (Խորէն Ա. Կաթողիկոս):

– Աստուածաշունչը՝ ինք՝ կենդանի բանական աւանդն է Աստուծոյ։ Աւետարանը՝ մարդու փրկութեան, կեանքի երջանկութեան բարի լուրն է, տրուած որպէս բանաւոր աւանդ Առաքեալներուն եւ անոնցմէ փոխանցուած մարդկութեան, գիրի ճամբով (Գարեգին Բ. Կաթողիկոս):apip_33_pp169_170

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s